"KREDİ KARTI KULLANIMINDAKİ ARTIŞ, YENİ DOLANDIRICILIK YÖNTEMLERİNİN DE ÖNÜNÜ AÇTI"

Türkiye kart sayısı bakımından, son 5 yıldır İngiltere, Fransa ve Almanya'nın da önünde Avrupa'da birinci sırada yer alıyor. Kredi kartı kullanımı çoğaldıkça, dolandırıcılık yöntemleri de artmaya başladı. Konuyla ilgili Avukat Baran Usanmaz Cafesiyaset'e özel açıklamalarda bulundu.

Tarih:
  • Google
  • Pinterest
#

CAFESİYASET / ÖZEL RÖPORTAJ

Türkiye'de her yıl yaklaşık 5,5 milyar adet kartlı işlem yapılıyor. Bundan 10 yıl önce kartla yapılan tüketim harcamaları yüzde 15 oranlarındayken,  kayıt dışı işlemlerin önlenmesini amaçlayan devlet tarafından yapılan bilgilendirmeler ve kamu spotları neticesinde günümüzde yüzde 38 civarına yükseldi. Durum böyle olunca kredi kartı dolandırıcılığının da önü açılmış oldu.

Konuyla ilgili sorularımızı yanıtlayan Avukat Baran Uslanmaz kredi kartı kullanıcılarına önemli bilgiler verdi.

EN FAZLA KARTLI ÖDEME MARKET VE AVM'LERDE

En fazla kartlı ödeme yapılan sektör 148 milyar lira ile market ve AVM'ler; Bu iki sektörü 78 milyar lira ile akaryakıt, 68 milyar lira ile giyim, 57 milyar lira ile küçük gıda perakendesi ve 45 milyar lira ile elektronik eşya sektörlerinin takip ediyor. 

Dolandırıcılığın çok çeşitli yöntemleri olduğunu belirten Uslanmaz kayıp kart bildiriminin önemine dikkat çekti.

Kredi Kartı Dolandırıcılıkları Nasıl Meydana Gelmektedir?

Günlük hayatımızda ve özellikle alışveriş sırasındaki ödemelerde kredi kartlarının tercih edilmesinin yaygınlaşmasıyla birlikte, bu kartların değişik yöntemlerle dolandırıcılık amacıyla kullanımı da artmaktadır. Bu tip kötü niyetli kullanımların çok çeşitli yöntemleri bulunmaktadır;

 

Kayıp veya çalıntı kartların kullanımı: Dolandırıcılar, kimlik ve imza kontrolü yapılmadan harcamaya izin verilen veya görmezden gelinen iş yerlerindeki alışverişlerde, başka kişilere ait kayıp ya da çalıntı kartları kullanmaktadırlar. Bunu engellemek için kredi kartı kaybolan kişinin en kısa sürede bankasına bildirim yapması ve kaybolan ya da çalınan kredi kartını derhal işleme kapatması gerekmektedir. 

 

Yeni basılarak müşteriye gönderilen, ancak alınmayan kartlar: Kredi kartının müşteriye, posta ya da kargo yoluyla ulaştırılması sırasında çalınarak veya müşteri tarafından teslim reddedilerek kredi kartının hiç alınmaması sonucundan ilgili kartların yukarıda belirtilen ve kontrol anlamında eksiklik bulunan iş yerlerinde kullanılması halinde bu sonuç meydana gelmektedir.  

 

Sahte kartlar: Sahte parada olduğu gibi, önceden sahte kredi kartı da basılabilmektedir. Dolandırıcılık hali ise, söz konusu sahte kartın arkasında bulunan manyetik şeride, ‘kodlayıcı’ adı verilen bir cihazla gerçek kredi kartı bilgilerinin kodlanması suretiyle gerçekleştirilmektedir. 

 

Kart kopyalama: Bir işyerinden alışveriş yapan müşterilerin kartları, müşteri görmeden ‘kodlayıcı’ cihazından geçirilip, bilgiler kopyalanmaktadır. Sonra bu bilgiler, üretilen sahte bir kartın şeridine aktarılır. Bu, en tehlikeli dolandırıcılık olarak nitelendirilmektedir, çünkü karttaki bilgiler üçüncü bir kişiye ait ve gerçek olduğu için dolandırıcılığın ispatlanması zordur.
 

ATM kopyalama işlemi: Dolandırıcı, bankaya gelen müşteriden önce ATM’nin kart giriş haznesine, genellikle bu hazneyi taklit eden bir ‘kodlayıcı’ yerleştirir. Sonra gelen müşteri kartını ATM cihazında kullandığında dolandırıcı, söz konusu kartın bilgilerini kopyalamış olmaktadır. Müşterinin bankadan ayrılmasından sonra da kopyalanmış kartı ATM’de kullanılarak hesap bilgilerine ulaşılmaktadır. 

 

İnternetten mail order yöntemiyle mal siparişi: Dolandırıcı, internetteki alışveriş siteleri içerisindeki güvenli sunucularda saklanmakla birlikte, çeşitli güvenlik açıkları içerebilecek işbu sunuculara siber saldırı düzenleyerek, şirket ve kişilerin güvenlik şifrelerini aşar, kart numaraları ve özlük bilgilerini çalarak ve bu bilgilerle mail order üzerinden yeni siparişler verir. 

 

Kredi Kartı Dolandırıcılığının Cezası Nedir ve Mağdurları Hangi Yolu İzlemelidir?

 

Kredi kartı dolandırıcılığı, kart sahibi müşterinin hesap özetinde kendisine ait olmayan bir işlem görmesi veya harcamanın yapıldığı anda müşteriye çoğu zaman iletilen harcama uyarısını içerir kısa mesajın telefon üzerinden ulaştırılması sonucunda, yine müşterinin çağrı merkezi üzerinden bankayı uyarması ile tespit edilebilir. Bunu takip eden süreçte bankaların dolandırıcılıkla mücadele bölümleri, dolandırıcılığı araştırmaya başlar ve her durumda söz konusu kartı daha fazla dolandırıcılık halinde kullanılmaması adına kullanıma kapatır.

 

Kart sahibi hileli bir işlem nedeniyle bankayı bilgilendirdiğinde banka hemen bir soruşturma başlatır. Soruşturma kapsamında ilk olarak banka, satıcılardan söz konusu kredi kartı ile yapılmış tüm alışverişlerin fişlerini ve sliplerinin bir kopyasını ister. Eğer yapılan işlem hileli değil ise, kart sahibi yaptığı haksız ihbar nedeniyle cezalandırılabilir.

 

Eğer yapılan işlem hileli ise, kart sahibinin bankası öncelikle yapılan işlemin satıcının bankası tarafından gerektiği gibi onaylanıp onaylanmadığını tespit etmek durumundadır. İşlem gerektiği gibi onaylanmadı ise, satıcının bankasından para iadesi talep edilir. Eğer satıcının bankası işlemi düzgün bir şekilde yaptı ise, kart sahibinin bankası tüm sorumluluğu üstlenerek kredi kartı sahibine geri ödeme yapacaktır.

 

Ancak bazı hallerde yukarıdaki soruşturma kapsamında ulaşılan bilgiler, dolandırıcılığa maruz kalan müşteri açısından net değilse veya işlem tarihi üzerinden zaman geçerek kredi kartı dolandırıcılığı kesinleşmiş bir durum haline ulaşmışsa, mağduriyet yaşayan kişinin ikamet ettiği yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak şikayet dilekçesi vermeli ve şikayetine istinaden ceza davası açılması yönünde talepte bulunması gerekmektedir.

 

Bu durum, Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 245 kapsamında, ‘Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçu’ olarak düzenlenmiştir. Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçu, TCK’da “Bilişim Alanında Suçlar” başlığı altında düzenlenmiştir. Bilişim suçları bilgisayar, tablet, cep telefonu gibi çağdaş iletişim araçları veya pos makinası gibi alışveriş araçları kullanılarak elektronik ortamda işlenen suçlardır.

Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu üç farklı biçimde işlenebilir:

  • Başkasına ait gerçek bir banka veya kredi kartının kötüye kullanılması (TCK md.245/1),
  • Sahte banka veya kredi kartı üretmek, satmak, devretmek, satın almak veya kabul etmek (TCK md.245/2),
  • Sahte bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlamak (TCK md.245/3).

 

Banka Ve Kredi Kartı Arasındaki Fark Nedir?

Kredi kartı; Gerçek olarak nakite ihtiyaç duyulmadan alışverişlerde tek seferde ya da taksitli olarak ödeme yapılabilecek, ihtiyaç durumunda ATM makinelerinden nakit avans çekme imkanı sağlayan, bankalar tarafından verilen bir ödeme aracıdır.

Banka kartı ise; Müşterilern ATM makinesi üzerinden vadesiz hesaplarına erişebilmelerini ve çeşitli bankacılık işlemlerini yapmasına imkan sağlayan ve ayrıca günlük belirli miktarda para çekmeye yarayan karttır.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu‘nun (BDDK), Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 10. maddesinde “Kurulca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, kredi kartı hesap özeti düzenlenmesi, yazılı veya kart sahibinin talebi üzerine elektronik ortam veya başka etkin yollarla bildirilmesi zorunludur” ibaresi ile bankaların kredi kartı kullanıcılarını hesapları ile ilgili olarak bilgilendirme zorunlulukları vardır. Banka kartlarında ise, bankanın size borç ya da bakiye durumunuzu bildirme zorunluluğu yoktur. Fakat banka kartı sahibinin belirlediği bir tarih ve kart sahibinin belirlediği bir yol ile müşterisinin tüm borç ve alacaklarının kayıtlarını gösteren bir hesap dökümünü ve son ödeme tarihini belirten bir belgeyi göndermek zorundadır.

 

İhtiyaç durumunda kredi kartından, bankanın belirlediği faiz oranları kapsamında ve ayrıca nakit çekim ücreti de ödenerek, ATM üzerinden nakit avans müşteri tarafından kullanılabilir. Bankalar, belirli kriterler ile müşteriden müşteriye değişen kredi kartı limiti belirlediği gibi, nakit avans çekimi konusunda da bir limit tesis edebilirler. Banka kartında ise, herhangi bir ek faiz veya nakit çekim ücreti ödenmeden müşteri kendi vadesiz hesabına ulaşarak, bankanın belirlediği günlük nakit çekim limiti kadar nakit kullanabilir.

Kredi Kartı Dolandırıcılığı Nasıl Anlaşılır ve Engellemenin Yolları Nelerdir?

 

Son yıllarda ülkemizde internet bankacılığı hizmetlerinin önemli ölçüde gelişmesiyle birlikte, bu durum kullanıcılara olumlu yönden bir çok imkan sağlamaktadır. Kredi kartı işlemlerinde dolandırıcılık halinin önlenmesi adına izlenebilecek en efektif yol, kart sahibinin yaptığı harcamalara ilişkin bilgileri sürekli internet bankacılığı üzerinden kredi kartı dönem işlemleri içerisinde kontrol etmesidir. Şüpheli harcama halinde derhal ilgili bankaya harcama itirazında bulunarak, oluşan dolandırıcılık hali tersine çevrilebilir.

 

Buna bağlı olarak ilgili kartlara belirli harcama limitlerinin tanımlanması da, kullanıcının bilgisi haricinde riskli bir işlem meydana geldiğinde kredi kartını çıkaran bankanın, ya kredi kartını tamamen o anda kullanıma kapatmasını ya da müşteri ile bir telefon görüşmesi yapıp, buna göre bir onay süreci yürütülmesine imkan vermektedir.

 

Diğer yönden ve özellikle internet alışverişlerinde, numarası ile güvenlik rakamları tamamen farklı bir şekilde oluşturulan ve limitlerinin müşteri tarafından serbestçe belirlenebildiği sanal kartların mutlaka kullanılması gerektiğidir. Sanal kartlar, yine internet bankacılığı üzerinden kolay bir şekilde oluşturulabildiği gibi, kolaylıkla da iptal edilebilir ve düşük limitli olarak müşteri tarafından tesis edildiğinde, dolandırıcılık yönünden risk daha az olacaktır.

CAFESİYASET / ÖZEL RÖPORTAJ

 




HABER YORUMLARI
600


Dikkat: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.



Foto Galeri
Video Galeri