Ülkeler arasında Nil Nehri krizi

Etiyopya'nın Nil Nehri'ni besleyen Mavi Nil'in yatağını değiştirerek inşa ettiği Hedasi Barajı'nın (Büyük Rönesans Barajı) nehir havzasındaki ülkeler arasında başlattığı diplomatik kriz çözülemedi.

Tarih:
  • Google
  • Pinterest
#

Etiyopya'nın Nil Nehri'ni besleyen Mavi Nil'in yatağını değiştirerek inşa ettiği Hedasi Barajı'nın (Büyük Rönesans Barajı) nehir havzasındaki Mısır, Sudan ve Etiyopya arasında başlattığı diplomatik kriz bütün girişimlere karşın çözülemedi.

Mısır'ın itiraz ve tehditlerine karşın 2011'de barajın inşasına başlayan ve halihazırda yüzde 73'ünü tamamlayan Etiyopya, ortak anlaşma olmasa da temmuz ayında barajda su tutmaya başlayacağını açıkladı. Etiyopya'nın, kendi haklarını garanti etmeden hidroelektrik santralini aktif duruma getirmesini istemeyen Mısır, ABD ve Dünya Bankası öncülüğünde başlatılan ara buluculuk çabalarından netice alamayınca çareyi Birleşmiş Milletler Emniyet Konseyine (BMGK) mektup yazmakta buldu.

Mısır, mektupta Etiyopya'ya tek taraflı hareket etmemesi amacıyla baskı yapılmasını isterken, Etiyopya komşusu Sudan'a Mısır'ı dışarıda bırakarak ikili bir anlaşma yapmayı  öneri etti.

SUDAN ANLAŞMAYI REDDETTİ

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, "kapsamlı bir anlaşmaya varmanın yolunun müzakerelere bir an evvel tekrar başlamak" olduğunu belirterek teklifi reddettiğini duyurdu.

Sudan İçişleri Bakanı Et-Turayfi İdris de Başbakan Hamduk'un ardından Savunma ve Güvenlik Konseyi toplantısı ardından yaptığı bildiride, konseyin, Başbakan Abdullah Hamduk’un Mısır ve Etiyopya’nın görüşlerinin yakınlaştırılmasına yönelik çaba ve girişimlerini desteklediğini, Hedasi Barajı konusu ile alakalı bütün tarafların çıkarlarını ve bölgesel güvenliği koruyacak bir anlaşmadan yana olduklarını ifade etti. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de Etiyopya ve Mısır arasında krize yol açan Hedasi Barajı konusu ile alakalı anlaşmaya varılması amacıyla barışçıl çabanın devam ettirilmesi çağrısı yaptı.

HARTUM'DAN YALANLAMA

Sudan Devlet Bakanı Ömer Kameruddin, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, Mısır yönetiminin, baraj konusu ile alakalı Etiyopya’ya destek verdiği iddiasıyla Sudan’a tepki gösterdiğini fakat ülkesinin kuzey komşusu Mısır’ın çıkarlarına zarar vermeden kendi hukukunu aradığını söyledi.

Uzmanların baraja dair raporunda kazançlarının daha büyük olduğunun ortaya çıktığını dile getiren Kameruddin, "Krizin taraflarının kutuplaştırma çabalarını reddediyoruz. Barajın yönetiminde bile ortağız. Bu konumumuzdan ötürü Mısır’ın payını garanti etmek görevimiz.” ifadelerini kullandı.

Krizin başından bu yana Etiyopya'yla uzlaşı sağlamış gibi ve görece Addis Ababa hükümetine yakın bir portre çizen Sudan'ın, son aylarda Mısır'la yoğun ikili görüşmeleri sürdürmesi bölgedeki diplomatik satrancın son hamlelerinden biri oldu. Barajın kaç sene içerisinde doldurulacağı ve nehre senelik ne kadar su bırakılacağı bütün tartışmaların zeminindeki ana meseleleri oluşturuyor.

TEMMUZ'DA 4,9 MİLYAR METREKÜP SU DOLDURULACAK

ABD'nin geçtiğimiz sene sonucunda başlattığı müzakerelerde sonuca varılması beklenirken, bu senenin şubat ayında son anda masadan kalkan ve o dönem 31 milyar metreküp su salmak isteyen Etiyopya'nın, şu anda bu miktarı 35 milyar metreküpe kadar çıkarmayı kabul ettiği aktarılıyor.

Mısır ise senelik aşağı yukarı 49 milyar metreküp suyun aktığı nehirden 40 milyar metreküp su salınmasında ısrar ediyor. Yaklaşık 5 milyar dolarlık maliyetle Sudan-Etiyopya sınırına yakın bir bölgede yapılan barajın temmuz ayında 4,9 milyar metreküp su tutarak iki enerji türbininin test edilmesi planlanıyor.

Toplam su tutma kapasitesi 74 milyar metreküp olan baraja, ikinci aşamada da 13 milyar metreküplük su doldurulacak.

NEHRİN YÜZDE 85'İNİN KAYNAĞI ETİYOPYA

Beyaz Nil ve Mavi Nil'in birleşmesinden meydana gelen Nil Nehri'nin su kaynağının yüzde 85'i Etiyopya'daki Mavi Nil Nehri'nden geliyor. Halkının yüzde 60'ından fazlasının elektriğe erişiminin olmadığına vurgu yapan Etiyopya, kalkınmak isteyen ve sınırlı kaynaklarına sahip bir Afrika ülkesi için projenin hayati öneme sahip olduğunu tekrarlıyor. İlk başta 750 megavat elektrik üretecek tesis bittiğinde 6 bin 450 megavat enerji üretecek ve Afrika'nın en büyük hidroelektrik santrali olacak.

Etiyopya, barajı 3 sene içerisinde doldurmak isterken, Mısır en az 7 senede barajın doldurulması konusu ile alakalı baskı yapıyor. Addis Ababa hükümeti, Mısır'ın çıkarlarının olumsuz etkilenmeyeceğini de her fırsatta dile getiriyor.

AFRİKA BİRLİĞİ KRİZE MÜDAHELE ETMİYOR

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in yaşanan anlaşmazlıkta ara bulucu olmasını istediği Afrika Birliği ise şimdilik adım atmış değil.

Krizin bütün muhataplarının üye olması sebebiyle Afrika Birliğinin krize müdahale etmesi beklenmesine karşın birlik yalnızca problemin çözümü amacıyla üç ülkenin ortak bir anlaşmaya varması çağrısı yaptı. Afrika'daki siyasi ve emniyet krizlerine "Afrika problemlerine Afrika çözümü" sloganıyla müdahil olan Birliğin, bu krizden uzak durmaya çalışması ise cevapsız bir soru olarak bekliyor.

SUDAN'IN ÇABASI SONUÇ VERECEK Mİ ?

Başbakan Hamduk ile Mısırlı mevkidaşı Mustafa Medbuli'nin yanı sıra iki ülkenin dışişleri ve su işleri bakanları ile istihbarat başkanlarının katılımı ile birkaç gün evvel video konferans yöntemiyle bir toplantı gerçekleştirildi. Sudan’ın, Mısır ve Etiyopya’nın barajın doldurulması ve işletilmesiyle alakalı meselelerin görüşülmesine devam etmeleri konusu ile alakalıki girişimi çerçevesinde uygulanan toplantıda taraflar, ABD ara buluculuğunda anlaşılan esaslar üstünde 3 ülkenin de çıkarlarının korunduğu üçlü bir anlaşmaya varılmasının gerekliliğinin altını çizdi.

Başbakan Hamduk, Mısır heyetinin ardındanda dün de mevkidaşı Abiy Ahmed'in başkanlığındaki Etiyopya heyeti ile toplantı yaptı. Videokonferans yöntemiyle düzenlenen toplantıda taraflar, barajın dolumu ve işletilmesiyle alakalı kalan ufak meselelerin tamamlanması amacıyla 3 ülkenin de müzakere masasına dönmesinin önemini vurguladı.

Nil Nehri'ndeki su paylaşım krizinin tarafları olan Etiyopya, Mısır ve Sudan, 3 ay evvel duran Hedasi Barajı ile alakalı ortak müzakerelerin en kısa sürede tekrar başlamasıyla alakalı çalışmaları yürütmeleri için su işleri bakanlarının görevlendirilmesi konusu ile alakalı anlaştı. Başbakan Hamduk, ülkesinin bütün taraflar arasında tam bir uzlaşıyı garanti eden bir anlaşmaya varılması amacıyla Mısır ve Etiyopya arasında sıksık iletişim kurmaya hazır olduğunu ifade etti. Etiyopya Başbakanı Ahmed de ülkesinin, 3 devletin de çıkarlarını dikkate alan ve bölge halkları arasındaki iş birliğini destekleyen nihai bir anlaşmaya varmak amacıyla Mısır ve Sudan ile iş birliğine hazır olduğunu kaydetti.

2011'DE YAPIMINA BAŞLANDI

Etiyopya, Mısır’da 30 sene iktidarda kalan Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek’in 2011’de devrilmesinden doğan iktidar boşluğundan yararlanarak Hedasi Barajı'nın yapımına başladı. İngiliz sömürgesi döneminde yapılmış olan uluslararası anlaşmalarda, Mısır’ın Nil Nehri’ndeki senelik su hissesi 55 milyar metreküp, Sudan’ın ise 18,5 milyar metreküp olarak belirlenmişti. Sudan, Mısır ve Etiyopya arasında 2015'te imzalanan "İlkeler Deklarasyonu" ardından defalarca bir araya gelen ülkeler, şimdiye kadar hiçbir nihai anlaşmaya varamadı.

Deklarasyonda, Mısır ve Sudan'a barajın ürettiği elektrik ihracatında öncelik verilmesi, barajın dolumu esnasında aşağı kıyı  ülkelerin çıkarlarının korunması, zararların tazmini ve uzlaşmazlıkların çözümü amacıyla ortak bir yapı kurulması amaçlandığı belirtilmişti.




HABER YORUMLARI
600


Dikkat: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.



Foto Galeri
Video Galeri